1

[Tâm Lý Xã Hội] Sự Tuân Thủ và Bắt Nạt Học Đường

Sự tuân thủ (conformity) là một dạng ảnh hưởng xã hội có liên quan tới sự thay đổi về niềm tin hoặc hành vi của một người để hòa nhập vào một nhóm tốt hơn. Sự tuân thủ mang ảnh hưởng rất mạnh, có thể hiện hữu dưới  hình thức áp lực xã hội công khai hay những ảnh hưởng tiềm thức khó thấy. Dù cho chúng ta thích nghĩ bản thân mình là một cá nhân độc lập đến bao nhiêu thì thực tế là chúng ta luôn cố gắng để bản hòa nhập thích hợp hơn với một nhóm, và điều này thường có nghĩa rằng chúng ta đi theo dòng chảy.

Solomon Asch đã thực hiện một thí nghiệm nhỏ về “Áp lực từ nhóm và sự tuân thủ” (Group pressure and conformity). Ông đưa ra một tấm hình, phía bên trái là đường thẳng tiêu chuẩn, phía bên phải là ba đường thẳng khác nhau. Solomon hỏi những người tham gia cuộc thí nghiệm này, đường thẳng nào ở phía bên phải là đường thẳng tiêu chuẩn. Bạn nghĩ, “Dễ òm, là đường thứ 2.” Và những bạn nói ra kết quả của mình theo sau những người khác. Sau đó một vài câu hỏi tương tự nữa và bạn bắt đầu cảm thấy thí nghiệm này thật là chán. Nhưng bạn chợt nghe ai đó nói đường thứ 3 mới là đường tiêu chuẩn. Bạn cười khẩy, và cho rằng người đó thật là ngu, nhưng tiếp đến người thứ hai, thứ ba, thứ tư đều khẳng định đường số 3. Bạn bắt đầu hoang mang, tim đập mạnh hơn. Và khi đến lượt bạn trả lời, bạn sẽ làm sao? Bạn sẽ nói ra suy nghĩ của mình và trở thành kẻ lập dị trong nhóm, hay là thuận theo số đông? Continue reading

Advertisements
18

Q&A-Bạn Muốn Hỏi Gì?

Bây giờ mình mới có thời gian xem hết những comment từ hồi tháng 2 đến giờ (thời gian đó bận ôn thi và tìm trường. Trong số đó có những câu hỏi mình trả lời rất nhiều lần rồi. Thế nên bây giờ mình lập ra bài này để thu gom các câu hỏi mà các bạn hỏi mình lại một chỗ để sau này ai có cùng câu hỏi thì có thể tìm xem. Bạn nào có câu hỏi gì thì cứ com ở đây, mình sẽ trả lời thẳng và edit bài để post câu hỏi của bạn lên, nếu nó không trùng với những câu hỏi khác.

2

Gửi cho tôi lúc trẻ

Nếu bây giờ có thể nói gì đó với bản thân mình lúc trẻ, bạn sẽ nói gì?

good

“Gửi cho cậu – mình của những tháng ngày non dại,

Mình biết rằng cậu chẳng có đủ kiên nhẫn để đọc hết những dòng mà cho cậu cho là nhảm nhí này đâu nên nếu tóm gọn lại những gì mình muốn nói trong vòng vài chữ thì đó là: hãy yêu thương bản thân thêm một chút nữa.

Dài dòng hơn thì sẽ là,

Cậu đừng để những lời xì xào bàn tán, những lời so sánh bảo cậu kém hơn anh chị hay bạn bè làm cho cậu đau buồn và căm ghét bản thân. Mình biết rất khó để có thể bỏ ngoài tai những lời nói đó nhưng mình muốn cậu tin rằng bản thân cậu là độc nhất. Có những thứ cậu không thể nào bằng ngươi khác. Ví dụ như môn Lý này, cậu sẽ không bao giờ hiểu được cách áp dụng lực Newton, cũng không thể hiểu được tại sao lại có nhiều loại vận tốc thế, phải tính theo trục x, rồi lại trục y, sau cùng còn phải dùng véc-tơ kết hợp hai cái lại, phức tạp vô cùng. Nhưng bù lại cậu sẽ học môn Tâm Lý Học rất nhanh, khám phá ra rất nhiều điều thú vị, nhớ và hiểu được những dạng rối loạn tâm lý khác nhau và quan trọng hơn hết là cậu dùng những gì mình biết được và giúp đỡ mọi người.

Vì thế, cậu không vô dụng đâu. Hãy tin tưởng vào bản thân mình hơn. Đừng để những lời ngoài kia xác định con người của cậu. Cậu còn hơn thế nữa. Hãy dành nhiều thời gian khám phá bản thân, học những gì mà cậu muốn học, đừng ngại chi cả. Kiến thức sẽ là một tấm khiên bảo vệ cậu vững chắc trước những luồng thông tin đa chiều và sự thay đổi ngoài kia. Nếu không có kiến thức, cậu sẽ rất dễ dàng tin vào những điều nghe tưởng chừng như có lý, lại sai be bét đấy.

Đừng bào mòn sức khỏe của mình. Nó là thứ vô giá đó. Cậu có thể thấy phiền khi mình nói như vậy, nhưng tin mình đi, đến cái ngày mà mỗi đêm cậu phải uống tầm 4,5 loại thuốc trong hàng tháng trời như mình bây giờ thì cậu sẽ ước gì có ai đó lải nhải bên tai cậu cả ngày cho đến khi cậu phiền mà dừng mấy hành động tổn hại sức khỏe ấy lại.

Đừng ngại ngần mà cho bản thân một khoảng thời gian nghỉ ngơi sau một thời gian dài làm việc, hoặc là tự thưởng bản thân khi mình được điểm cao. Cậu là xứng đáng mà. Cũng đừng ngại làm điều gì đó một mình, vì nó cho cậu cơ hội hiểu rõ bản thân hơn.

Mình biết rằng cậu cũng đang rất buồn vì nghĩ rằng sắp mất đi một tình bạn. Cậu cảm thấy rằng bạn ấy không hiểu mình, không tôn trọng mình. Cậu cố níu giữ, cố thay đổi để có thể hòa hợp hơn nhưng cậu lại không thấy vui vì điều đó. Nhưng cậu à, mối quan hệ nào cũng dựa trên một nền tảng quan trọng, đó là sự tôn trọng, và nó phải đến từ hai người. Thế nên hãy nói ra những điều mà cậu nghĩ với người bạn đó. Nếu cả hai không tìm được tiếng nói chung thì cũng đừng buồn. Cả hai vẫn có thể là bạn, chỉ là không còn đồng hành với nhau nữa mà thôi.

Cuộc sống là thế đấy, trên mỗi đoạn đường, cậu sẽ gặp được những người khác nhau, có người cùng quan điểm sẽ đi với cậu một đoạn dài, có người khác quan điểm chỉ đi cùng với cậu một quãng ngắn. Nhưng chúng ta luôn có luật hấp dẫn, rồi sẽ đến một lúc cậu sẽ tìm được những người có chí hướng cùng với cậu, tôn trọng những giá trị mà cậu tôn trọng và cùng nhau tạo dựng một tổ chức trợ giúp nâng cao nhận thức về tâm lý.

Thay vì chạy theo những phong trào ngoài kia, cậu cũng nên suy nghĩ về những nguyên tắc của bản thân. Hãy dành thời gian suy nghĩ xem cậu muốn trở thành một con người như thế nào, suy nghĩ về những nguyên tắc của bản thân là gì. Chúng ta đôi khi bị hoang mang, bị mờ mịt bởi vì chúng ta chưa rõ được những nguyên tắc của bản thân và vì thế nên dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi ở môi trường xung quanh. Cứ tưởng tượng, môi trường xung quanh mình như một cơn lốc, nếu cậu không có một chỗ dựa vững chắc thì cậu sẽ dễ bị cuốn theo cơn lốc đó và dần dần, suy nghĩ của cậu, quan niệm đúng sai của cậu sẽ bị đồng hoá. Mà chỗ dựa vững chắc ấy lại chính là những nguyên tắc của bản thân cậu. Nó có thể làm cậu cô đơn hơn, nhưng cũng sẽ làm cậu chín chắn hơn.

Cuối cùng, mình muốn cảm ơn cậu vì đã không từ bỏ. Vì có cậu, mới có mình ngày hôm nay. Thế nên mình hôm nay cũng sẽ hứa với cậu rằng mình sẽ không bỏ cuộc. Sẽ có lúc mình mệt mỏi, sẽ dừng lại và nghỉ ngơi, nhưng tuyệt đối sẽ không bỏ cuộc.
Thương cậu,
-Nguyệt-“

2

Những Câu Hỏi Hay Trên Quora (2)

1. Tại sao một số người chọn sống trầm cảm hơn là sống một cuộc sống hạnh phúc, ngay cả khi họ biết hoặc nhớ cảm giác hạnh phúc là như thế nào?

Trả lời bởi:Toorja Chakraborty, từng mắc trầm cảm và OCD.

– Câu hỏi này khiến tôi vừa vui mà cũng vừa khó chịu. Tôi vui vì có người cởi mở hỏi như vầy còn hơn là tự mình cho ra những lời giải thích giả thuyết về trầm cảm. Tôi khó chịu bởi vì tôi thấy vẫn còn có nhiều người giữ suy nghĩ rằng trầm cảm là thứ mà người ta có thể chọn để sống cùng.

Nếu bạn không biết thì trầm cảm là kẻ giết người thầm lặng. Nó giết chết tâm trí người khác bằng những cách rất khôn khéo và khó chơi. Một khi nó xong với tâm trí của bạn rồi, thì từ từ bạn sẽ phải đối mặt với sự suy nhược của cả tâm trí lẫn cơ thể. Tôi từng nhìn thấy một người với cơ thể vạm vỡ và nặng gần 77kg trong vòng một tháng sụt xuống còn có 55kg mà không hề trải qua bất kỳ hoạt động thể thao nào. Cơn trầm cảm nặng khiến họ không thể rời giường, thậm chí họ chẳng có động lực để uống hay ăn thứ gì cả. Trầm cảm ngăn họ, không cho họ cảm thấy khát hay đói. Những ai chưa từng trải qua cảm giác này sẽ không thể nào hiểu được những hậu quả khủng khiếp của trầm cảm. Và bây giờ thì bạn biết rồi đấy, trầm cảm chẳng phải là thứ dễ chịu hay hấp dẫn gì cả.

Vấn đề ở đây là, khi bạn mắc ung thư, bạn sẽ có rất nhiều triệu chứng thể lý. Trầm cảm là thứ mà dù bạn bị nặng cỡ nào cũng khó có thể thấy được triệu chứng rõ ràng từ bên ngoài, trừ khi người ấy suy nhược hoàn toàn hoặc tự tử. Có rất nhiều trường hợp tự tử mà người thân và bạn bè của nạn nhân không quan tâm lắm đến căn bệnh trầm cảm .Và cuối cùng thì họ nhận ra mức độ nặng nề của căn bệnh này nhưng đã quá muộn khi người đó không còn nữa.

Chỉ có những người nhạy cảm mới có thể cảm nhận được cơn giận dữ của người trầm cảm. Bởi vì nhịp điệu tâm trí của một người chỉ có thể được người khác cảm nhận bằng tâm trí của họ, đôi tay của bạn không thể làm gì được.

Bạn nên đối xử với nó như cách bạn đối xử với những căn bệnh khác. Nếu một người mắc trầm cảm nặng nhận được sự chữa trị thích hợp, họ có thể quay lại guồng quay cuộc sống bình thường.

Tôi đoán rằng bây giờ bạn thấy rõ ràng hơn rằng không ai muốn chọn sống với trầm cảm cả. Bạn có chọn ung thư hay không? Câu trả lời của bạn về câu hỏi này cũng là câu trả lời hoàn hảo cho câu hỏi bên trên của bạn.

Trả lời bởi: Geoffrey Brickley. Được chẩn đoán mắc PTSD và từng tham gia một số thí nghiệm lâm sàng.

Tôi mắc PTSD. Đây không phải là sự lựa chọn. Nó là thứ mà tôi phải sống cùng, giống như bị mắc ung thư, hay chân bị tật. Đó là thứ mà tôi có thể cố gắng đấu tranh, giống như bạn có thể làm phẫu thuật chỉnh hình hoặc hoá trị ung thư. Đây không phải là chứng có thể được chữa khỏi nhanh chóng. Nó đơn thuần là một phần của tôi. Sự thay đổi cấu trúc ở hồi hải mãi hay hạch hạnh nhân mà tôi phải sống cùng. Không có sự lựa chọn nào liên quan ở đây cả.

Tương tự như thế, trầm cảm ảnh hưởng đến não bộ, đặc biệt là vùng hạch hạnh nhân, giống như chứng PTSD mà tôi mắc phải.

Đây không phải là sự lựa chọn. Đây là một chứng rối loạn có thể chữa trị được, nhưng nó không phải là quyết định “Ngày hôm nay, chân tôi sẽ không gãy. Ngày hôm nay, tôi quuyết định tôi sẽ không mắc ung thư.” Mọi thứ không xảy ra theo như logic ảo diệu của bạn. Cũng giống như tôi, những người mắc trầm cảm không có tự do chọn lựa. Đây là thứ mà bạn có thể cố gắng chữa trị, nhưng không phải là thứ mà bạn có thể quyết định thay đổi trong khoảng khắc. Ngay cả hành động cố gắng chữa trị cũng trở nên khó khăn với họ. Có những thứ ảnh hưởng đến cách bộ não vận hành. Thậm chí quyết định chữa trị có thể trở nên chẳng khả thi từ góc nhìn của bạn.

Link: https://www.quora.com/Why-do-some-people-choose-to-live-in-depression-rather-than-live-a-happier-life-even-when-they-know-or-remember-what-it-felt-like-to-be-happy

2. Triệu chứng trầm cảm kỳ lạ nhất nào mà bạn đã từng trải qua?

Trả lời bởi: Jessica Spencer. Người mắc trầm cảm kinh niên, dùng thuốc hơn 20 năm.

– Một buổi chiều nọ, tôi chuẩn bị làm một cái bánh sandwich cho bữa trưa. Bản thân chuyện này cũng đủ kỳ lạ, bởi vì năm 18t tôi thường không có đủ năng lượng cũng như động lực để tự làm bữa trưa cho mình. Tôi chỉ làm khi mẹ tôi cũng muốn thứ gì đó.

Mấy tuần trước đó, tôi đã bảo mẹ tôi để bơ trong tủ thường thay vì trong tủ lạnh. Vì tủ lạnh làm cho bơ cứng lại và khó cắt, nghĩa là khi nó sẽ dính cục khi tôi cố gắng trét bơ và đôi lúc tạo thành lỗ lởm chởm trên bánh nữa. và ngày hôm đó, tôi chẳng thể tìm thấy bơ trong tủ thường. Tôi kiểm tra các ngăn tủ khác và nhanh chóng, một cơn buồn bực và hoảng loạn quét nhanh qua tôi. Tôi cảm giác nước mắt đong đầy trong khi tôi đang hoảng hốt vì chẳng thể tìm thấy bơ ở đâu.

Khi tôi mở tủ lạnh ra thì tôi tìm thấy nó. Bơ cứng như một hòn đó, tôi để nó bên ngoài vài phút cho nó mềm xuống trong khi tôi bình tĩnh lại nhưng vô ích. Bơ vẫn cứn. Tôi từ bỏ và cố gắng trét nó lên bánh nhưng được giữa chừng thì tôi sụp đổ. Tôi đứng trong bếp, khóc muốn rớt mắt ra khi tôi nhận ra rằng tôi không thể làm một việc rất đơn giản. Đó là cảm giác khi yêu cầu của tôi bị mẹ làm lơ, áp lực khi cố gắng làm thứ ăn cho bản thân, và cả nỗi khủng hoảng khi không thể làm được một cái bánh sandwich đơn giản quét qua người tôi và khiến tôi sụp đổ như một đống hỗn độn.

Với tôi, đó là sự kiện đó là kỳ lạ nhất mà tôi từng trải qua.

https://www.quora.com/What-is-the-strangest-symptom-of-depression-that-you-have-ever-experienced

Nguyệt: Mình nghĩ câu thứ hai, những người mắc trầm cảm sẽ hiểu được cảm giác đó, khi cảm xúc dồn nén bị bùng nổ và tất cả những thứ tiêu cực ùa lên. Với mình, triệu chứng kỳ lạ nhất đó là khi mình nằm xụi trên giường, nghe bài Without the Trace của The Gazette và bỗng chốc nước mắt òa ra và mình muốn biến mất không để lại bất kỳ dấu vết nào như tựa bài. Cảm xúc vốn tưởng chai lỳ bỗng dưng bộc phát, và mệt mỏi tràn đầy. Mình cũng không cảm thấy đói mà chỉ cảm thấy trống rỗng và trong vòng 1 tuần, mình sụt khoảng 2kg.
Nhưng bằng cách nào đó mà mình vượt qua được. Mình nghĩ về tương lai, mình nghĩ về những thứ mình muốn làm và con đường đi đến những mục đích đó. Mình tập viết, viết những cãm xúc giận dữ, cô độc ra rồi quăng nó vào thùng rác. Mình tập thể thao, mình tập thỏa mãn và tự thưởng cho bản thân trước những thành công nhỏ nhặt mà mình đạt được. Và thế là mình đi được đến ngày hôm nay. Trầm cảm cứ thi thoảng quay lại thăm mình, nhưng mình sẽ không để nó hạ gục mình.

Hy vọng rằng các bạn, những người mắc trầm cảm, sẽ tìm được cách chăm sóc bản thân tốt nhất, và đừng để trầm cảm quyết định bạn là ai. Trầm cảm có thể chữa trị được, con đường tuy dài nhưng không phải không thế. Thế nên đừng đánh mất hy vọng. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Bạn không có một mình.

Continue reading

0

[Tâm Lý Và Bệnh Chứng]: Rối Loạn Nhân Cách Ranh Giới

Ngày 20/6 này là ngày cuốn Tâm Lý Học Dị Thường – cuốn sách đầu tiên mà BMVN tìm hiểu, tổng hợp, viết, dịch và biên tập, cũng là cuốn thứ 4 trong chuỗi sách Tâm Lý Học Nháy Mắt của EZPsychology. Hôm trước có một số bạn trên page hỏi sách viết có khó hiểu không và nếu không có chuyên môn có đọc được không. Thế nên hôm nay mình xin nhá hàng trước một phần trong sách để các bạn đọc và cảm nhận. Bài viết thuộc chương 10 – Các rối loạn nhân cách.

——-

Rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder – BPD) thuộc cụm B của rối loạn nhân cách. Đặc tính của rối loạn này là nỗi sợ hãi bị bỏ rơi cùng cực, cảm giác về bản thân, các mối quan hệ bấp bênh, tâm trạng không ổn định. Trong một báo cáo trước Quốc hội về dạng rối loạn này, cơ quan Quản trị Dịch vụ Tâm thần và Lạm dụng thuốc (Substance Abuse and Mental Health Services Administration – SAMHSA) đã chỉ ra rằng khoảng 18 triệu người (chiếm 5,6%) người Mỹ sẽ phát bệnh tại một số thời điểm trong cuộc đời của họ. Chưa có tư liệu nào chỉ ra sự ảnh hưởng đáng kể từ sự khác biệt về giới tính. Cả phụ nữ và đàn ông đều có nguy cơ phát bệnh như nhau (SAMHSA, 2010).

Giống như những rối loạn nhân cách khác, do yêu cầu cao về các phương pháp điều trị, chăm sóc và các dịch vụ xã hội, những người mắc BPD họ chịu gánh nặng kinh tế khá lớn (Soeteman, Hakkaart-van Roijen, Verheul, & Busschbach, 2008). Những người mắc chứng rối loạn này cũng có tỉ lệ cao mắc các rối loạn khác như trầm cảm, lạm dụng thuốc, tự làm hại bản thân, rối loạn ăn uống. Khoảng 70% những người mắc BPD muốn tự tử và 4 – 9% thực sự tự tử (NIMH). Continue reading

3

[Sách] Tâm Lý Học Dị Thường (Xuất Bản 20/6/2017)

Hơn một năm trước mình cùng với nhóm BMVN nhận được lời mời cộng tác từ nhóm EZPsychology viết về tâm lý học dị thường. Qua một khoảng thời gian dài  tìm hiểu, tổng hợp, viết, dịch và biên tập, đội ngũ các admin Beautiful Mind VN đã hoàn thành nội dung cuốn sách. Đây là lần đầu tiên mình tham gia vào dự án lớn như thế nên khi nhận được tin sách sắp xuất bản mà mừng gần khóc luôn ấy. Cảm xúc vừa tự hào, vừa hạnh phúc vừa lo lắng lại hơi hơi sợ do mới viết lần đầu và cũng còn lạ lẫm với các thuật ngữ trong tiếng Việt (do chưa được thống nhất hoàn toàn), vì vậy cuốn sách có thể gặp phải những sai sót không tránh khỏi. Mong các bạn rộng lòng bỏ qua những sai sót ấy.

Mình và nhóm BMVN viết sách này với mong muốn đưa kiến thức tâm lý học dị thường đến gần với mọi người hơn và khiến những người đang mắc rối loạn tâm lý nhận ra họ không có một mình và luôn có những cách, những sự giúp đỡ có thể đưa họ trở lại cuộc sống bình thường. Vì thế cho nên các bạn có thể thấy là sách song ngữ nhưng giá khá “mềm” vì mình, nhóm BMVN cả nhóm EZPsych không nhận một đồng nhuận bút nào cả. Tất cả chi phí từ việc bán sách đều dùng để trả chi phí in ấn, xin giấy phép, xuất bản v…v. Nếu thiếu nhóm EZpsych còn phải bù vô nữa. Thế nên mong các bạn ủng hộ cho nhóm nhé. Continue reading

1

Thuốc Chống Trầm Cảm Và Những Điều Cần Biết

Không chỉ cần thời gian để chẩn đoán đúng trầm cảm, tìm ra loại thuốc thích hợp để chữa trị bệnh cũng là một quá trình phức tạp không kém. Có người có những vấn đề y tế nghiêm trọng khác như các bệnh về tim, phổi hay thận làm cho thuốc chống trầm cảm trở nên nguy hiểm khi dùng. Thuốc chống trầm cảm có thể không hiệu quả với bạn hay liều lượng không đúng, hoặc chưa đủ thời gian để thấy được tác dụng của thuốc, hay những tác dụng phụ quá mức chịu đựng, dẫn đến việc điều trị thất bại.

Nếu bạn dùng thuốc chống trầm cảm để điều trị rối loạn trầm cảm thì bạn cần nên nhớ những điều sau:

  1. Khoảng 30% người mắc trầm cảm thuyên giảm hoàn toàn sau lần đầu dùng thuốc chống trầm cảm, dựa trên một nghiên cứu năm 2006 được tài trợ bởi Viện sức khỏe quốc gia. Những người thuyên giảm nhanh thường dùng liều thuốc cao hơn trong khoảng thời gian dài so với những người khác.
  2. Một số loại thuốc chống trầm cảm có hiệu quả tốt hơn với một số người. Việc thử dùng nhiều loại thuốc điều trị trầm cảm khác nhau trong chữa trị không phải là điều kỳ lạ.
  3. Có nhiều người cần nhiều hơn một loại thuốc để chữa trị trầm cảm.
  4. Thuốc chống trầm cảm có cảnh báo trên hộp về việc tăng nguy cơ, suy nghĩ và hành vi tự tử ở trẻ em, thiếu niên và thanh niên trong độ tuổi 18-24t.

Continue reading