1

[Tâm Lý Xã Hội] Sự Tuân Thủ và Bắt Nạt Học Đường

Sự tuân thủ (conformity) là một dạng ảnh hưởng xã hội có liên quan tới sự thay đổi về niềm tin hoặc hành vi của một người để hòa nhập vào một nhóm tốt hơn. Sự tuân thủ mang ảnh hưởng rất mạnh, có thể hiện hữu dưới  hình thức áp lực xã hội công khai hay những ảnh hưởng tiềm thức khó thấy. Dù cho chúng ta thích nghĩ bản thân mình là một cá nhân độc lập đến bao nhiêu thì thực tế là chúng ta luôn cố gắng để bản hòa nhập thích hợp hơn với một nhóm, và điều này thường có nghĩa rằng chúng ta đi theo dòng chảy.

Solomon Asch đã thực hiện một thí nghiệm nhỏ về “Áp lực từ nhóm và sự tuân thủ” (Group pressure and conformity). Ông đưa ra một tấm hình, phía bên trái là đường thẳng tiêu chuẩn, phía bên phải là ba đường thẳng khác nhau. Solomon hỏi những người tham gia cuộc thí nghiệm này, đường thẳng nào ở phía bên phải là đường thẳng tiêu chuẩn. Bạn nghĩ, “Dễ òm, là đường thứ 2.” Và những bạn nói ra kết quả của mình theo sau những người khác. Sau đó một vài câu hỏi tương tự nữa và bạn bắt đầu cảm thấy thí nghiệm này thật là chán. Nhưng bạn chợt nghe ai đó nói đường thứ 3 mới là đường tiêu chuẩn. Bạn cười khẩy, và cho rằng người đó thật là ngu, nhưng tiếp đến người thứ hai, thứ ba, thứ tư đều khẳng định đường số 3. Bạn bắt đầu hoang mang, tim đập mạnh hơn. Và khi đến lượt bạn trả lời, bạn sẽ làm sao? Bạn sẽ nói ra suy nghĩ của mình và trở thành kẻ lập dị trong nhóm, hay là thuận theo số đông? Continue reading

Advertisements
2

Những Câu Hỏi Hay Trên Quora (2)

1. Tại sao một số người chọn sống trầm cảm hơn là sống một cuộc sống hạnh phúc, ngay cả khi họ biết hoặc nhớ cảm giác hạnh phúc là như thế nào?

Trả lời bởi:Toorja Chakraborty, từng mắc trầm cảm và OCD.

– Câu hỏi này khiến tôi vừa vui mà cũng vừa khó chịu. Tôi vui vì có người cởi mở hỏi như vầy còn hơn là tự mình cho ra những lời giải thích giả thuyết về trầm cảm. Tôi khó chịu bởi vì tôi thấy vẫn còn có nhiều người giữ suy nghĩ rằng trầm cảm là thứ mà người ta có thể chọn để sống cùng.

Nếu bạn không biết thì trầm cảm là kẻ giết người thầm lặng. Nó giết chết tâm trí người khác bằng những cách rất khôn khéo và khó chơi. Một khi nó xong với tâm trí của bạn rồi, thì từ từ bạn sẽ phải đối mặt với sự suy nhược của cả tâm trí lẫn cơ thể. Tôi từng nhìn thấy một người với cơ thể vạm vỡ và nặng gần 77kg trong vòng một tháng sụt xuống còn có 55kg mà không hề trải qua bất kỳ hoạt động thể thao nào. Cơn trầm cảm nặng khiến họ không thể rời giường, thậm chí họ chẳng có động lực để uống hay ăn thứ gì cả. Trầm cảm ngăn họ, không cho họ cảm thấy khát hay đói. Những ai chưa từng trải qua cảm giác này sẽ không thể nào hiểu được những hậu quả khủng khiếp của trầm cảm. Và bây giờ thì bạn biết rồi đấy, trầm cảm chẳng phải là thứ dễ chịu hay hấp dẫn gì cả.

Vấn đề ở đây là, khi bạn mắc ung thư, bạn sẽ có rất nhiều triệu chứng thể lý. Trầm cảm là thứ mà dù bạn bị nặng cỡ nào cũng khó có thể thấy được triệu chứng rõ ràng từ bên ngoài, trừ khi người ấy suy nhược hoàn toàn hoặc tự tử. Có rất nhiều trường hợp tự tử mà người thân và bạn bè của nạn nhân không quan tâm lắm đến căn bệnh trầm cảm .Và cuối cùng thì họ nhận ra mức độ nặng nề của căn bệnh này nhưng đã quá muộn khi người đó không còn nữa.

Chỉ có những người nhạy cảm mới có thể cảm nhận được cơn giận dữ của người trầm cảm. Bởi vì nhịp điệu tâm trí của một người chỉ có thể được người khác cảm nhận bằng tâm trí của họ, đôi tay của bạn không thể làm gì được.

Bạn nên đối xử với nó như cách bạn đối xử với những căn bệnh khác. Nếu một người mắc trầm cảm nặng nhận được sự chữa trị thích hợp, họ có thể quay lại guồng quay cuộc sống bình thường.

Tôi đoán rằng bây giờ bạn thấy rõ ràng hơn rằng không ai muốn chọn sống với trầm cảm cả. Bạn có chọn ung thư hay không? Câu trả lời của bạn về câu hỏi này cũng là câu trả lời hoàn hảo cho câu hỏi bên trên của bạn.

Trả lời bởi: Geoffrey Brickley. Được chẩn đoán mắc PTSD và từng tham gia một số thí nghiệm lâm sàng.

Tôi mắc PTSD. Đây không phải là sự lựa chọn. Nó là thứ mà tôi phải sống cùng, giống như bị mắc ung thư, hay chân bị tật. Đó là thứ mà tôi có thể cố gắng đấu tranh, giống như bạn có thể làm phẫu thuật chỉnh hình hoặc hoá trị ung thư. Đây không phải là chứng có thể được chữa khỏi nhanh chóng. Nó đơn thuần là một phần của tôi. Sự thay đổi cấu trúc ở hồi hải mãi hay hạch hạnh nhân mà tôi phải sống cùng. Không có sự lựa chọn nào liên quan ở đây cả.

Tương tự như thế, trầm cảm ảnh hưởng đến não bộ, đặc biệt là vùng hạch hạnh nhân, giống như chứng PTSD mà tôi mắc phải.

Đây không phải là sự lựa chọn. Đây là một chứng rối loạn có thể chữa trị được, nhưng nó không phải là quyết định “Ngày hôm nay, chân tôi sẽ không gãy. Ngày hôm nay, tôi quuyết định tôi sẽ không mắc ung thư.” Mọi thứ không xảy ra theo như logic ảo diệu của bạn. Cũng giống như tôi, những người mắc trầm cảm không có tự do chọn lựa. Đây là thứ mà bạn có thể cố gắng chữa trị, nhưng không phải là thứ mà bạn có thể quyết định thay đổi trong khoảng khắc. Ngay cả hành động cố gắng chữa trị cũng trở nên khó khăn với họ. Có những thứ ảnh hưởng đến cách bộ não vận hành. Thậm chí quyết định chữa trị có thể trở nên chẳng khả thi từ góc nhìn của bạn.

Link: https://www.quora.com/Why-do-some-people-choose-to-live-in-depression-rather-than-live-a-happier-life-even-when-they-know-or-remember-what-it-felt-like-to-be-happy

2. Triệu chứng trầm cảm kỳ lạ nhất nào mà bạn đã từng trải qua?

Trả lời bởi: Jessica Spencer. Người mắc trầm cảm kinh niên, dùng thuốc hơn 20 năm.

– Một buổi chiều nọ, tôi chuẩn bị làm một cái bánh sandwich cho bữa trưa. Bản thân chuyện này cũng đủ kỳ lạ, bởi vì năm 18t tôi thường không có đủ năng lượng cũng như động lực để tự làm bữa trưa cho mình. Tôi chỉ làm khi mẹ tôi cũng muốn thứ gì đó.

Mấy tuần trước đó, tôi đã bảo mẹ tôi để bơ trong tủ thường thay vì trong tủ lạnh. Vì tủ lạnh làm cho bơ cứng lại và khó cắt, nghĩa là khi nó sẽ dính cục khi tôi cố gắng trét bơ và đôi lúc tạo thành lỗ lởm chởm trên bánh nữa. và ngày hôm đó, tôi chẳng thể tìm thấy bơ trong tủ thường. Tôi kiểm tra các ngăn tủ khác và nhanh chóng, một cơn buồn bực và hoảng loạn quét nhanh qua tôi. Tôi cảm giác nước mắt đong đầy trong khi tôi đang hoảng hốt vì chẳng thể tìm thấy bơ ở đâu.

Khi tôi mở tủ lạnh ra thì tôi tìm thấy nó. Bơ cứng như một hòn đó, tôi để nó bên ngoài vài phút cho nó mềm xuống trong khi tôi bình tĩnh lại nhưng vô ích. Bơ vẫn cứn. Tôi từ bỏ và cố gắng trét nó lên bánh nhưng được giữa chừng thì tôi sụp đổ. Tôi đứng trong bếp, khóc muốn rớt mắt ra khi tôi nhận ra rằng tôi không thể làm một việc rất đơn giản. Đó là cảm giác khi yêu cầu của tôi bị mẹ làm lơ, áp lực khi cố gắng làm thứ ăn cho bản thân, và cả nỗi khủng hoảng khi không thể làm được một cái bánh sandwich đơn giản quét qua người tôi và khiến tôi sụp đổ như một đống hỗn độn.

Với tôi, đó là sự kiện đó là kỳ lạ nhất mà tôi từng trải qua.

https://www.quora.com/What-is-the-strangest-symptom-of-depression-that-you-have-ever-experienced

Nguyệt: Mình nghĩ câu thứ hai, những người mắc trầm cảm sẽ hiểu được cảm giác đó, khi cảm xúc dồn nén bị bùng nổ và tất cả những thứ tiêu cực ùa lên. Với mình, triệu chứng kỳ lạ nhất đó là khi mình nằm xụi trên giường, nghe bài Without the Trace của The Gazette và bỗng chốc nước mắt òa ra và mình muốn biến mất không để lại bất kỳ dấu vết nào như tựa bài. Cảm xúc vốn tưởng chai lỳ bỗng dưng bộc phát, và mệt mỏi tràn đầy. Mình cũng không cảm thấy đói mà chỉ cảm thấy trống rỗng và trong vòng 1 tuần, mình sụt khoảng 2kg.
Nhưng bằng cách nào đó mà mình vượt qua được. Mình nghĩ về tương lai, mình nghĩ về những thứ mình muốn làm và con đường đi đến những mục đích đó. Mình tập viết, viết những cãm xúc giận dữ, cô độc ra rồi quăng nó vào thùng rác. Mình tập thể thao, mình tập thỏa mãn và tự thưởng cho bản thân trước những thành công nhỏ nhặt mà mình đạt được. Và thế là mình đi được đến ngày hôm nay. Trầm cảm cứ thi thoảng quay lại thăm mình, nhưng mình sẽ không để nó hạ gục mình.

Hy vọng rằng các bạn, những người mắc trầm cảm, sẽ tìm được cách chăm sóc bản thân tốt nhất, và đừng để trầm cảm quyết định bạn là ai. Trầm cảm có thể chữa trị được, con đường tuy dài nhưng không phải không thế. Thế nên đừng đánh mất hy vọng. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Bạn không có một mình.

Continue reading

0

[Tâm Lý Và Bệnh Chứng]: Rối Loạn Nhân Cách Ranh Giới

Ngày 20/6 này là ngày cuốn Tâm Lý Học Dị Thường – cuốn sách đầu tiên mà BMVN tìm hiểu, tổng hợp, viết, dịch và biên tập, cũng là cuốn thứ 4 trong chuỗi sách Tâm Lý Học Nháy Mắt của EZPsychology. Hôm trước có một số bạn trên page hỏi sách viết có khó hiểu không và nếu không có chuyên môn có đọc được không. Thế nên hôm nay mình xin nhá hàng trước một phần trong sách để các bạn đọc và cảm nhận. Bài viết thuộc chương 10 – Các rối loạn nhân cách.

——-

Rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder – BPD) thuộc cụm B của rối loạn nhân cách. Đặc tính của rối loạn này là nỗi sợ hãi bị bỏ rơi cùng cực, cảm giác về bản thân, các mối quan hệ bấp bênh, tâm trạng không ổn định. Trong một báo cáo trước Quốc hội về dạng rối loạn này, cơ quan Quản trị Dịch vụ Tâm thần và Lạm dụng thuốc (Substance Abuse and Mental Health Services Administration – SAMHSA) đã chỉ ra rằng khoảng 18 triệu người (chiếm 5,6%) người Mỹ sẽ phát bệnh tại một số thời điểm trong cuộc đời của họ. Chưa có tư liệu nào chỉ ra sự ảnh hưởng đáng kể từ sự khác biệt về giới tính. Cả phụ nữ và đàn ông đều có nguy cơ phát bệnh như nhau (SAMHSA, 2010).

Giống như những rối loạn nhân cách khác, do yêu cầu cao về các phương pháp điều trị, chăm sóc và các dịch vụ xã hội, những người mắc BPD họ chịu gánh nặng kinh tế khá lớn (Soeteman, Hakkaart-van Roijen, Verheul, & Busschbach, 2008). Những người mắc chứng rối loạn này cũng có tỉ lệ cao mắc các rối loạn khác như trầm cảm, lạm dụng thuốc, tự làm hại bản thân, rối loạn ăn uống. Khoảng 70% những người mắc BPD muốn tự tử và 4 – 9% thực sự tự tử (NIMH). Continue reading

0

[Sách] Tâm Lý Học Dị Thường (Xuất Bản 20/6/2017)

Hơn một năm trước mình cùng với nhóm BMVN nhận được lời mời cộng tác từ nhóm EZPsychology viết về tâm lý học dị thường. Qua một khoảng thời gian dài  tìm hiểu, tổng hợp, viết, dịch và biên tập, đội ngũ các admin Beautiful Mind VN đã hoàn thành nội dung cuốn sách. Đây là lần đầu tiên mình tham gia vào dự án lớn như thế nên khi nhận được tin sách sắp xuất bản mà mừng gần khóc luôn ấy. Cảm xúc vừa tự hào, vừa hạnh phúc vừa lo lắng lại hơi hơi sợ do mới viết lần đầu và cũng còn lạ lẫm với các thuật ngữ trong tiếng Việt (do chưa được thống nhất hoàn toàn), vì vậy cuốn sách có thể gặp phải những sai sót không tránh khỏi. Mong các bạn rộng lòng bỏ qua những sai sót ấy.

Mình và nhóm BMVN viết sách này với mong muốn đưa kiến thức tâm lý học dị thường đến gần với mọi người hơn và khiến những người đang mắc rối loạn tâm lý nhận ra họ không có một mình và luôn có những cách, những sự giúp đỡ có thể đưa họ trở lại cuộc sống bình thường. Vì thế cho nên các bạn có thể thấy là sách song ngữ nhưng giá khá “mềm” vì mình, nhóm BMVN cả nhóm EZPsych không nhận một đồng nhuận bút nào cả. Tất cả chi phí từ việc bán sách đều dùng để trả chi phí in ấn, xin giấy phép, xuất bản v…v. Nếu thiếu nhóm EZpsych còn phải bù vô nữa. Thế nên mong các bạn ủng hộ cho nhóm nhé. Continue reading

0

Những Câu Hỏi Hay Trên Quora (1)

Quora là nơi mọi người đăng những câu hỏi và có những chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau lẫn người thường vào trả lời. Các chủ đề trên Quora rất thú vị và bạn có thể học được nhiều thứ mới trên đó. Đây là một trong những trang web mình để chế độ nhận email để có thể nhận được tin nhắn về những câu hỏi hay thuộc chủ đề mình thích. Bạn nào thích thì có thể check thử xem.

Dưới đây là một câu hỏi trên Quora mà mình tình cờ đọc được và rất thích.

Câu hỏi: Điều gì những nhà tâm lý học nghĩ nhưng giữ cho riêng mình và không nói với thân chủ mắc trầm cảm?

Trả lời: Betsy Kassoff, nhà tâm lý học lâm sàng (từ 1985-hiện tại)

Trong 30 năm tư ván cho những người trầm cảm (và nhiều người khác) có một vài điều tôi suy nghĩ, nhưng hiếm khi nói, ít nhất là trong khoảng thời gian đầu của quá trình chữa trị.

Người đó trầm cảm, hay là không vui? Hai cái này không giống nhau. Người trầm cảm cảm thấy bơ vơ và tuyệt vọng. Họ gặp vấn đề với ăn uống và ngủ quá nhiều hoặc quá ít. Họ đánh mất cảm giác thỏa mãn với những hoạt động đã từng khiến họ cảm thấy hạnh phúc. Cuộc sống nhìn như màu xám với họ, hoặc trống trải, hoặc khắc nghiệt. Người không hạnh phúc có thể cảm thấy không vui về những thứ đặc biệt – như công việc, bạn đời, cô đơn hoặc những tình huống khó khăn như vừa mất người thân. Họ có thể không hạnh phúc, nhưng họ có những khoảng thời gian họ cảm thấy như là chính mình, hoặc có thể làm dịu bản thân, như có một người đã nói “Tôi ghét cuộc sống của mình…nhưng khi tôi đọc một cuốn sách ở nhà, tôi cảm thấy hạnh phúc.” Continue reading

1

Lệch Lạc Tình Dục Ái Nhi

Lệch lạc tình dục – Ái nhi

Giới thiệu chung

Ước tính có khoảng 1% nam giới trong dân số nhận ra bản thân bị thu hút bởi những đứa trẻ chưa đến tuổi dậy thì. Những người này đang sống với chứng lệch lạc tình dục ái nhi (Pedophilic Disorder). Theo DSM-5, lệch lạc tình dục ái nhi bao gồm sự tưởng tượng tình dục mạnh mẽ, lặp đi lặp lại, hoặc thôi thúc tình dục, có các hành vi liên quan đến tình dục với trẻ em trước tuổi dậy thì thường là trẻ hơn 13 tuổi, và những ham muốn này gây cản trở tới cuộc sống và các mối quan hệ cá nhân của họ. Tiêu chuẩn chẩn đoán một người mắc lệch lạc tình dục ái nhi là người đó phải ít nhất 16 tuổi, và ít nhất lớn hơn trẻ 5 tuổi.

Ái nhi và ấu dâm đôi lúc được dùng xen kẽ nhau nhưng sự nhầm lẫn này lẫn lộn giữa định nghĩa luật pháp và rối loạn tâm lý. Không phải tất cả những người mắc lệch lạc tình dục ái nhi đều là những kẻ ấu dâm, hoặc ngược lại. Những kẻ ấu dâm là những kẻ đã thực hiện hành vi dâm ô, gây tổn thương đến trẻ, còn những người ấu nhi thì lại xoay quanh những ham muốn và tưởng tượng nhiều hơn. Có người có thể sống với lệch lạc tình dục ái nhi mà chưa bao giờ chạm vào trẻ. Những trang web như Virtuous Pedophiles cung cấp trợ giúp tới những người ái nhi nhưng chưa bao giờ làm ra những hành vi ấu dâm và tin rằng tình dục với trẻ em là sai trái.  Không phải những cá nhân này “không hoạt động” hoặc “không thực hiện” ái nhi, mà hơn thế, ái nhi chỉ về tình trạng chứ không phải là hành động. Thực tế, nghiên cứu chỉ ra có khoảng một nửa tội phạm ấu dâm không có cảm giác hấp dẫn tình dục bởi nạn nhân của chúng.

Một người không thể chọn lựa mình ái nhi, nhưng anh ta có thể chọn không trở thành kẻ ấu dâm. Continue reading

5

Giả Thuyết Thế Giới Công Bằng Và Ảnh Hưởng Của Nó

*Lâu quá mới quay về tâm lý học. Lúc ôn thi nhớ lại nhiều thứ hay ho phết nên thi xong phải viết cho đỡ ghiền, không lại quên mất.

“Ai bảo cô ta ăn mặc khêu gợi như thế chứ? Rõ ràng là cô ta mời chào rắc rối đến với mình mà?”

“Không có lửa thì làm sao có khói, cô ta phải như thế nào thì những người kia mới tấn công tình dục cô ấy chứ? Chẳng lẽ cô ta đang đi giữa đường thì có người nhào tới à?”

“Chuyện kiểu này chẳng bao giờ xảy ra với tôi cả. Ăn mặc đàng hoàng thì đã chẳng bị vậy!”

Thật không khó để thấy những lời bình luận này dưới bất kỳ bài viết về nạn tấn công tình dục nào. Trái ngược với sự thông cảm dành cho nạn nhân thì những người này chỉ chăm chăm vào phân tích nạn nhân đã mặc gì, cái váy có quá ngắn hay không, cái áo có hở quá hay không, mái tóc có buộc cao quá để lộ cần cổ duyên dáng mời chào khêu gợi hay không?

Một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng đổ lỗi cho nạn nhân này là giả thuyết về một thế giới công bằng – the just-world hypothesis. Giả thuyết này nói về việc người ta tin tưởng rằng một người sẽ nhận được những gì anh ta xứng đáng được nhận đến mức họ sẵn sàng hợp lý hóa những hành vi bất công không thể giải thích được bằng việc cho rằng đó là lỗi của nạn nhân, hoặc họ đã làm điều gì đó để bị như vậy (1). Continue reading